Tập tầm vông là trò chơi đoán tay của trẻ em Việt Nam, vừa có bài đồng dao dễ nhớ vừa có phần hồi hộp khi chờ xem bàn tay nào đang giấu đồ. Trò này chơi được ở bất cứ đâu và hầu như không cần chuẩn bị. Giáo viên mầm non thường dùng để làm ấm nhóm đầu buổi; phụ huynh thì chơi cùng con trong lúc chờ đợi. Nếu bạn muốn thêm trò đồng dao khác, hãy xem mục trò chơi kèm đồng dao.
Chuẩn bị
- Số người: chơi đôi hoặc nhóm nhỏ ba đến sáu bạn.
- Độ tuổi gợi ý: từ khoảng ba tuổi trở lên; trẻ lớn chơi nhanh và tinh hơn.
- Địa điểm: chỗ ngồi nào cũng được, từ góc lớp đến hiên nhà.
- Dụng cụ: một vật nhỏ dễ giấu trong lòng bàn tay như viên sỏi sạch, hạt nút áo to, viên kẹo hoặc mảnh giấy gấp. Chọn vật to vừa, không có góc nhọn và không quá nhỏ để trẻ không nuốt phải.
Lời đồng dao
Bài đồng dao của trò này khá quen thuộc và được đọc phổ biến như sau:
Tập tầm vông
Tay không tay có
Tập tầm vó
Tay có tay không
Một số nơi có thể đọc thêm hoặc đổi vài chữ, nên coi đây là phần phổ biến chung chứ không phải bản duy nhất.
Cách chơi
- Một bạn làm người giấu. Bạn này cầm vật nhỏ trong một bàn tay, nắm cả hai tay lại, đưa ra phía trước.
- Người giấu có thể đổi vật qua lại giữa hai tay, đưa tay ra sau lưng rồi đưa ra lại để người đoán khó nhìn thấy.
- Cả hai cùng đọc bài đồng dao theo nhịp. Người giấu lắc nhẹ hai nắm tay theo từng câu.
- Khi bài kết thúc, người đoán chỉ vào một nắm tay mà bạn nghĩ đang giấu đồ.
- Người giấu mở tay ra. Nếu đoán đúng, người đoán nhận vật và đổi vai làm người giấu. Nếu sai, người giấu giữ nguyên vai và chơi lượt tiếp theo.
Luật chơi và phạt vui
Luật chính: người giấu không được đổi vật sau khi bài đọc xong, và người đoán chỉ được chọn một tay. Bạn nên thống nhất trước số lượt đoán cho mỗi người. Với nhóm lớn, chia theo cặp hoặc theo vòng tròn: lần lượt mỗi bạn đoán một tay của người giấu. Ai đoán sai thì có thể nhận một «phạt vui» như làm điệu bộ con vật hoặc nói một câu chào cả nhóm. Không dùng phạt gây đau hay làm trẻ xấu hổ.
Biến thể
Ở nhiều nơi, trẻ chơi không có vật giấu mà dùng cách đoán «tay nào đang nắm chặt hơn», hoặc dùng cách giấu cùng lúc hai vật khác nhau để người đoán phải chọn đúng loại. Với nhóm lớn tuổi, có thể thêm quy tắc người giấu được nói một câu đánh lạc hướng, miễn không nói sai sự thật về vị trí vật. Với trẻ nhỏ, chỉ cần giấu một vật cố định và giảm tốc độ đọc. Muốn chuyển sang một trò ngồi tại chỗ khác, bạn có thể thử Chi chi chành chành, cũng chơi bằng bàn tay.
Lợi ích
- Rèn khả năng quan sát: trẻ nhìn cử chỉ và nét mặt bạn để đoán.
- Rèn trí nhớ ngắn hạn khi theo dõi vật bị đổi tay.
- Học cách chấp nhận thắng thua nhẹ nhàng.
- Làm quen vần điệu và nhịp của lời đọc.
Lưu ý an toàn và mẹo cho người tổ chức
- Chọn vật giấu to vừa tay trẻ, sạch, không nhọn, không dễ vỡ.
- Với trẻ dưới ba tuổi, tránh vật nhỏ như hạt cườm hay cúc áo vì dễ đưa vào miệng.
- Không dùng đồ ăn dễ gây dị ứng cho cả nhóm nếu chưa hỏi phụ huynh.
- Khuyến khích trẻ đọc to bài đồng dao và lắc tay đều, không giấu quá lâu để bạn kia khỏi sốt ruột.
- Luân phiên vai giấu và vai đoán để ai cũng được chơi cả hai phía.
- Khi chơi nhóm đông, nên có một người lớn nhắc nhịp để lượt chơi trôi nhanh.
Trò này nhỏ nhưng có sức hút bền: trẻ lớn lên vẫn có thể chơi lại, chỉ cần tăng độ tinh vi của việc giấu và đoán. Nếu đang sinh hoạt với nhóm lớn tuổi hơn, hãy thử xen kẽ với Oẳn tù tì để đổi nhịp chơi.

