Oẳn tù tì là trò chơi bằng tay quen thuộc, hai người cùng ra một trong ba hình: búa, bao hoặc kéo, và so xem ai thắng. Trò này gần như ai cũng biết, dùng để chia lượt, chọn người làm quản trò hoặc phân định ai đi trước. Giáo viên, phụ huynh và người tổ chức sinh hoạt đều có thể dùng trong vài giây. Nếu cần thêm trò khác, hãy xem mục trò chơi kèm đồng dao cho trẻ nhỏ.
Chuẩn bị
- Số người: hai người một lượt; nhóm đông chơi loại dần theo cặp.
- Độ tuổi gợi ý: từ khoảng bốn, năm tuổi, khi trẻ nhận ra ba hình tay.
- Địa điểm: bất cứ nơi nào hai bạn đứng hoặc ngồi đối diện được.
- Dụng cụ: không cần.
Lời đồng dao
Câu hô đi kèm trò này thường nghe là:
Oẳn tù tì, ra cái gì? Ra cái này!
Cách hô có nhiều dị bản: có nơi hô ngắn hơn, có nơi kéo dài thêm vài tiếng. Bạn chỉ cần thống nhất để cả hai cùng ra tay ở tiếng cuối.
Cách chơi
- Hai bạn đứng đối diện, mỗi người giơ một nắm tay lên trước người.
- Cùng hô câu hô, vừa hô vừa lắc nắm tay lên xuống theo nhịp, mỗi tiếng một nhịp.
- Đến tiếng cuối, cả hai cùng ra một hình tay: búa (nắm tay), bao (bàn tay xòe phẳng) hoặc kéo (hai ngón tay giơ ra).
- So kết quả: búa thắng kéo, kéo thắng bao, bao thắng búa. Nếu hai bạn ra giống nhau, chơi lại.
- Người thắng được quyền chọn đi trước, làm quản trò hoặc nhận quyền gì mà nhóm đã thỏa thuận từ đầu.
Luật chơi và phạt vui
Luật quan trọng nhất là cùng ra tay một lúc. Không được đổi hình sau khi đã nhìn thấy tay bạn. Nếu nghi ngờ ai ra chậm, cả hai chơi lại. Hình phạt vui cho người thua chỉ nên là việc nhẹ như hát một câu hoặc làm một điệu bộ. Với nhóm nhiều người, bạn có thể chơi theo thể thức loại trực tiếp: người thắng đi tiếp, người thua cổ vũ cho người còn lại cho đến khi còn lại một người.
Biến thể
Ở nhiều nơi, trẻ chơi theo thể thức ba lượt để quyết định chắc hơn, hoặc chơi cả nhóm cùng lúc: những ai ra khác nhau thì lượt đó phải chơi lại cho đến khi có người thắng rõ ràng. Có nơi dùng trò này để chia đội: người thắng về một đội, người thua về đội kia. Một cách khác là cho người thua làm vai «người đuổi» trong các trò vận động như mèo đuổi chuột, hoặc làm người đi tìm trong trốn tìm.
Lợi ích
- Giải quyết công bằng và nhanh việc chọn lượt, hạn chế tranh cãi.
- Rèn phản xạ và khả năng nhận biết nhanh các hình tay.
- Tập cho trẻ chấp nhận kết quả thắng thua một cách nhẹ nhàng.
- Làm quen với quy tắc «cái này hơn cái kia» theo vòng, giúp trẻ tư duy logic đơn giản.
Lưu ý an toàn và mẹo cho người tổ chức
- Nhắc trẻ lắc nắm tay nhẹ, không đập vào tay bạn hay vào người.
- Giữ khoảng cách vừa phải giữa hai người để không va chạm.
- Với trẻ nhỏ, làm mẫu từng hình tay và cho tập vài lần trước khi chơi thật.
- Nếu có tranh cãi, cho chơi lại thay vì phân xử; trò này kết thúc nhanh nên chơi lại không mất nhiều thời gian.
- Khuyến khích trẻ không ra tay theo thói quen, để lượt chơi có tính bất ngờ.
- Nhóm đông nên chia thành nhiều cặp chơi cùng lúc để tiết kiệm thời gian.
Điểm hay của oẳn tù tì là gần như không cần giải thích. Chỉ vài lần chơi, trẻ đã tự nắm luật. Người tổ chức nên dùng trò này như một công cụ nhỏ để các trò khác trơn tru hơn: chia đội, chọn người đi trước hay phân vai. Nhờ đó cả nhóm vào cuộc chơi nhanh hơn và công bằng hơn.

