Leo cột mỡ là trò thi tài đầy thử thách trong hội xuân. Một cột gỗ cao, thân cột được bôi trơn, trên đỉnh treo vật phẩm là phần để người chơi chinh phục. Người leo phải dùng sức tay, sức chân, sự khéo léo và cả sự kiên trì mới lên được tới đỉnh. Trò cũng gây cười nhiều vì cứ leo được một đoạn là trượt xuống. Với trường học và sinh hoạt cộng đồng, nên làm phiên bản cột thấp, đã được xử lý an toàn. Xem thêm các trò khác tại chuyên mục lễ hội.
Chuẩn bị
- Số người: từng người leo lần lượt, hoặc từng nhóm hai ba người cùng hỗ trợ nhau.
- Độ tuổi gợi ý: thanh thiếu niên và người lớn có sức khỏe tốt cho bản truyền thống; học sinh dùng cột thấp, không bôi trơn.
- Địa điểm: sân đất hoặc cỏ phẳng, có thể trải cát hoặc đệm dày dưới chân cột.
- Dụng cụ: một cột gỗ hoặc tre thẳng, chắc, được chôn sâu hoặc chống đỡ bốn phía; một chiếc giỏ hoặc túi nhỏ treo trên đỉnh cột; khăn lau tay, bột phấn để tăng độ bám.
Cách chơi truyền thống
- Dựng cột chắc chắn, treo vật phẩm lên đỉnh.
- Từng người hoặc từng đội lần lượt tiến lên, ôm lấy thân cột bằng hai tay và hai chân.
- Người leo dùng nhịp tay chân luân phiên để nhích dần lên cao.
- Khi bị trượt, người leo có thể chờ lấy đà rồi leo tiếp, hoặc nhường lượt cho người khác.
- Ai chạm được vào vật phẩm trên đỉnh là người chiến thắng của lượt.
Luật chơi
Mỗi người có số lượt leo giới hạn, và thời gian mỗi lượt cũng nên có hạn để mọi người đều có cơ hội. Không được dùng dụng cụ như dây hay vật nhọn để hỗ trợ. Không được xô đẩy người khác khi đang leo. Với trò theo nhóm, các bạn có thể xếp thành tháp người ngắn dưới chân cột, nhưng chỉ khi có người lớn giám sát và cột thấp.
Biến thể và cách chơi ở nơi khác
Ở nhiều địa phương, cột được bôi chất trơn để tăng độ khó, người leo tìm cách dùng cát hoặc bột để bám. Có nơi dùng nhiều cột cùng lúc để các đội thi tốc độ. Cũng có nơi thay cột bằng thân tre dựng nghiêng, người chơi bò lên chậm rãi, rất hợp cho học sinh nhỏ.
Phiên bản an toàn cho trường học và cộng đồng
- Hạ thấp cột: chỉ khoảng cao vừa tầm người lớn đưa tay lên, đủ để leo vui nhưng không rơi nguy hiểm.
- Không bôi mỡ, dầu hay vật liệu trơn nguy hiểm. Nếu muốn tăng độ khó, chỉ dùng cột trơn nhẵn khô, tuyệt đối không bôi chất gây rơi nặng.
- Trải thảm xốp dày, cát hoặc cỏ dày quanh chân cột, rộng hơn tầm với của người leo.
- Cột phải được cố định ở nhiều điểm, không rung khi ôm leo.
- Luôn có người lớn đứng sát cột, sẵn sàng đỡ người leo khi trượt xuống.
- Chỉ cho một người leo mỗi lần, những người khác đứng cách cột một khoảng an toàn.
- Người leo bỏ giày dép trơn, mặc quần áo gọn, cắt móng tay.
- Không cho leo khi sân ướt hoặc trời mưa.
Lợi ích
Leo cột rèn sức tay, sức chân, sự kiên trì và biết lắng nghe cơ thể mình. Trẻ học cách thử lại sau khi trượt, không nản vì vài lần thất bại. Với người xem, đây là trò gây cười mà vẫn có nhiều cổ vũ tích cực, rất hợp cho hội xuân và ngày hội cộng đồng.
Mẹo cho người tổ chức
Kiểm tra cột kỹ trước giờ chơi, loại bỏ những chỗ nứt hoặc dằm. Chia nhóm theo độ tuổi để cột thấp cho bé nhỏ và cột cao hơn cho nhóm lớn. Sau leo cột, hãy cho người chơi nghỉ ngơi, uống nước rồi mới chuyển sang trò khác như nhảy bao bố hoặc rồng rắn lên mây để cả nhóm cùng thư giãn.

