Đánh quay, hay còn gọi là chơi con cù ở nhiều nơi, là trò chơi dùng một con quay bằng gỗ, quay trên mặt đất nhờ một sợi dây quấn quanh thân. Trò này không cần sức mạnh mà cần sự khéo tay, nhịp ném và ước lượng đường đi. Người chơi có thể thi xem con quay của ai quay lâu nhất, hoặc đẩy con quay của người khác ra khỏi vòng. Bài viết hướng dẫn cách chơi cơ bản, phù hợp với trẻ em và các nhóm sinh hoạt ngoài trời.
Chuẩn bị
- Số người: từ hai người trở lên, thích hợp chơi nhóm bốn đến sáu người.
- Độ tuổi gợi ý: từ khoảng 8 tuổi, khi tay đã đủ khéo để quấn dây và thả quay.
- Địa điểm: mặt sân phẳng, cứng, nhẵn như nền xi măng hoặc đất nện chắc. Không chơi trên cỏ hoặc nền gồ ghề.
- Dụng cụ: mỗi người một con quay gỗ có đầu đinh hoặc đầu kim loại nhỏ, một sợi dây nhỏ dài khoảng một sải tay. Vẽ một vòng tròn trên mặt sân làm sàn thi đấu.
Cách quấn dây và thả quay
- Buộc một đầu dây vào ngón tay hoặc nắm chặt đầu dây.
- Quấn dây quanh thân con quay từ phần đầu nhọn đi lên, quấn khít và đều tay, không quấn chồng lên nhau.
- Cầm con quay ở phần đầu trên, mũi nhọn hướng xuống đất.
- Ném con quay ra phía trước, đồng thời giật nhẹ sợi dây về phía sau để con quay xoay trên không.
- Khi con quay chạm đất, nó sẽ đứng thẳng và quay. Kéo nhẹ dây ra khỏi thân quay.
Mới đầu, người chơi thường làm con quay đổ hoặc lăn ra xa. Bạn hãy tập đi tập lại thao tác quấn dây và giật dây cho đều tay, rồi mới thi đấu.
Cách chơi
Có hai cách chơi phổ biến. Cách thứ nhất là thi thời gian: mỗi người thả quay một lượt, con quay nào quay lâu nhất, hoặc đứng lâu nhất thì thắng. Cách thứ hai là thi đẩy vòng: một người đặt con quay trong vòng tròn, những người khác thả quay vào, cố đánh con quay trong vòng ra ngoài. Con nào bị đẩy ra ngoài vòng thì bị loại.
Luật chơi
- Con quay phải được ném trong khu vực quy định, không bước qua vạch.
- Con quay không quay (đổ ngay khi chạm đất) coi như mất lượt.
- Khi thi đẩy vòng, chỉ được đánh bằng con quay của mình, không dùng tay hoặc chân đẩy con quay khác.
- Thống nhất trước cách tính điểm cho từng vòng, ví dụ người sống sót lâu nhất được một điểm.
Biến thể
Ở nhiều địa phương, người ta chơi con quay theo nhiều cách khác nhau, có nơi dùng con quay lớn nặng, có nơi dùng con quay nhỏ làm từ gỗ cứng hoặc vỏ quả. Cách chơi cũng được đặt luật theo đội, chẳng hạn mỗi đội có một con quay chủ lực, đội nào còn quay cuối cùng thì thắng. Bạn có thể tùy biến theo số người và sân chơi hiện có.
Lợi ích
Đánh quay rèn sự kiên nhẫn, độ khéo của bàn tay và khả năng ước lượng lực. Trẻ tập được cách bình tĩnh khi thất bại, vì ai cũng có lần quay hỏng. Trò này còn giúp trẻ tập trung quan sát chuyển động của con quay, nên khá thích hợp để chơi sau những giờ vận động mạnh.
Lưu ý an toàn và mẹo cho người tổ chức
- Đầu con quay thường nhọn và cứng, nên không đứng sát người ném và không ném về phía người khác.
- Giữ khoảng cách giữa các người chơi, nhất là khi con quay văng ra ngoài vòng.
- Chọn sân phẳng, sạch sỏi, để con quay đi thẳng và đỡ văng bất ngờ.
- Sợi dây không nên quá dài, tránh vướng ngón tay hoặc quấn vào cổ tay.
- Với trẻ nhỏ, người lớn nên làm mẫu cách quấn dây và để trẻ tập chậm từng bước.
- Nếu chơi trong lớp học, chỉ cho chơi ở khu vực trống, có vạch rõ ràng.
Khi cần thêm trò ngoài trời cho nhóm, mời bạn xem chuyên mục trò chơi vận động ngoài trời. Nếu nhóm thích những trò cần khéo tay như thế này, bạn có thể thử đánh khăng khi có sân rộng, hoặc cho các em chuyển sang kéo co khi muốn không khí sôi nổi hơn.

