Đua thuyền là một trong những hoạt động sôi nổi nhất của các hội làng ven sông, ven biển và vùng sông nước. Mỗi đội cùng chèo một chiếc thuyền, cố vượt lên trước các đội khác về phía đích. Đua thuyền đòi hỏi sức bền, sự đồng nhịp và tinh thần đồng đội. Ở Nam Bộ, đồng bào Khmer có đua ghe ngo, một dạng đua thuyền dài, mũi cong, nhiều người chèo cùng nhịp hô. Bài này giới thiệu cách chơi truyền thống và một phiên bản an toàn trên cạn cho trường học. Xem thêm các trò khác trong chuyên mục lễ hội.
Chuẩn bị
- Số người: mỗi thuyền cần nhiều người chèo, kèm một người giữ lái và một người hô nhịp.
- Độ tuổi gợi ý: đua thuyền thật dành cho người lớn biết bơi; trò thay thế trên cạn dành cho học sinh từ tiểu học.
- Địa điểm: đoạn sông hoặc hồ rộng, nước ổn định, có điểm xuất phát và đích rõ ràng. Với phiên bản trên cạn thì cần một sân rộng, phẳng.
- Dụng cụ: thuyền hoặc ghe, mái chèo, áo phao cho mọi người; phao cứu sinh và thuyền cứu hộ túc trực.
Cách chơi truyền thống
- Các thuyền xếp hàng ngang ở vạch xuất phát, mũi thuyền thẳng hàng.
- Khi có hiệu lệnh, người chèo cùng nhịp mái chèo theo tiếng hô của người cầm nhịp.
- Người giữ lái giữ cho thuyền đi thẳng, không va sang đường của thuyền khác.
- Thuyền nào chạm đích đầu tiên thì thắng.
- Có nơi tổ chức đua nhiều vòng, các thuyền thắng tiếp tục đấu ở vòng sau cho đến khi chọn được thuyền nhanh nhất.
Đua ghe ngo
Ghe ngo của đồng bào Khmer Nam Bộ là loại ghe dài, thân thon, đầu và đuôi cong lên, rất nhiều người cùng ngồi chèo thành hai hàng. Cả đội chèo theo nhịp hô, nhịp trống và tiếng cổ vũ từ hai bên bờ. Điểm đáng chú ý là sự đồng đều tuyệt đối: chỉ cần một mái chèo lệch nhịp, tốc độ cả ghe đã bị ảnh hưởng. Đây là hoạt động của cộng đồng, có đông người xem đứng dọc bờ sông.
Luật chơi
Các thuyền không được cản đường, lấn làn hoặc chèo sang phía thuyền khác. Nếu va chạm cố ý, thuyền vi phạm bị phạt lùi hoặc mất lượt. Người chèo luôn phải mặc áo phao. Khi có hiệu lệnh dừng từ ban tổ chức, mọi thuyền phải dừng lại ngay.
Phiên bản an toàn cho trường học và cộng đồng
Với trường học, không nên tổ chức đua thuyền thật nếu không có đủ điều kiện về bơi lội và cứu hộ. Thay vào đó có thể chơi “đua thuyền trên cạn”:
- Mỗi đội ngồi thành hàng dọc trên sàn sân, hai chân duỗi thẳng, người sau ôm hông người trước.
- Cả hàng cùng dịch mông về phía trước theo nhịp hô, hai tay có thể làm động tác chèo.
- Đội nào về đến vạch đích mà không đứt hàng trước thì thắng.
- Có thể dùng chiếc chiếu hoặc thảm lớn làm “thuyền”, cả đội ngồi lên, các bạn khác kéo nhẹ.
Nếu có điều kiện đua thuyền thật ở hồ nước nông, hãy bảo đảm: tất cả mặc áo phao, có người bơi giỏi và thuyền cứu hộ, thời tiết tốt, có người lớn theo dõi từ bờ, chia lượt đua ít người, tuyệt đối không cho người chưa biết bơi xuống nước.
Lợi ích
Đua thuyền rèn sức bền và tinh thần đồng đội rõ rệt. Người chơi học cách nghe nhịp, phối hợp chuyển động, tôn trọng luật chơi. Với cộng đồng ven sông, đây còn là dịp gắn kết mọi người, giữ phong tục sinh hoạt của vùng sông nước.
Mẹo cho người tổ chức
Trước khi đua, hãy cho các đội tập nhịp hô trên cạn. Đặt người hô nhịp là một bạn có giọng to, rõ. Nếu cần một trò gần gũi để xen kẽ, bạn có thể cho nhóm chơi kéo co hoặc rồng rắn lên mây, cả hai đều rèn tinh thần theo hàng, theo nhịp như đua thuyền.

