Rồng rắn lên mây là trò chơi tập thể quen thuộc, có lời đối đáp giữa «con rồng rắn» và «thầy thuốc». Cả nhóm xếp hàng, người sau nắm áo người trước, vừa đọc đồng dao vừa uốn lượn, còn thầy thuốc đứng chặn để bắt «khúc đuôi». Trò chạy nhảy sôi nổi, hợp với sân trường, sân sinh hoạt đoàn đội hay các buổi vui chơi ngoài trời. Ngoài ra còn nhiều trò khác trong mục trò chơi kèm đồng dao.
Chuẩn bị
- Số người: từ tám bạn trở lên; càng đông càng vui. Một bạn làm thầy thuốc, những bạn còn lại làm rồng rắn.
- Độ tuổi gợi ý: từ mẫu giáo lớn đến tiểu học; người lớn cũng chơi được trong sinh hoạt tập thể.
- Địa điểm: sân rộng, phẳng, không vướng vật cứng.
- Dụng cụ: không cần.
Lời đồng dao
Lời đối đáp của trò này có nhiều dị bản; phần đầu mà người chơi thường đọc là:
Rồng rắn lên mây
Có cây lúc lắc
Hỏi thăm thầy thuốc
Có nhà hay không?
Sau đó thầy thuốc trả lời (nhà đi vắng, đi chợ… tùy bản), và hai bên đối đáp tiếp với những câu xin «khúc đầu», «khúc giữa», «khúc đuôi». Chi tiết câu trả lời khác nhau theo từng nơi, nên bạn hãy thống nhất trước với nhóm bản đối đáp sẽ dùng.
Cách chơi
- Chọn một bạn làm thầy thuốc, đứng ở một phía sân. Những bạn còn lại xếp hàng dọc, người sau nắm áo hoặc vai người trước. Bạn đứng đầu hàng là «đầu rồng», bạn cuối hàng là «đuôi rồng».
- Cả hàng vừa đi vừa uốn lượn, vừa đọc bài đồng dao hỏi thăm thầy thuốc.
- Thầy thuốc đối đáp theo lời bài. Đến đoạn thầy thuốc cho phép «lấy thuốc», cả hàng tiến lại gần.
- Thầy thuốc cố chạy hoặc vươn tay chạm vào bạn cuối hàng (khúc đuôi); bạn đầu hàng dang tay chắn, cả hàng uốn lượn để bảo vệ đuôi.
- Nếu thầy thuốc chạm vào bạn cuối, bạn đó ra khỏi hàng; hàng ngắn dần. Nếu hàng đứt, những bạn đứt hàng phải nắm lại rồi tiếp tục.
- Khi chỉ còn một bạn hoặc sau một số lượt đã thống nhất, đổi vai thầy thuốc và chơi ván mới.
Luật chơi và phạt vui
Luật chính: hàng không được đứt khi di chuyển; thầy thuốc chỉ được chạm vào bạn cuối hàng bằng tay, không kéo mạnh hay đẩy. Bạn bị chạm sẽ ra ngoài làm khán giả, hoặc có thể thống nhất làm thầy thuốc phụ ở ván sau. Nếu muốn phạt vui, bạn nào làm đứt hàng sẽ kể một câu chuyện ngắn, hát một câu hoặc bắt chước tiếng kêu một con vật. Quản trò nhấn mạnh «chạm nhẹ» để mọi người vui mà không bị ngã.
Biến thể
Ở nhiều nơi, trò này có cách đối đáp dài hơn, kể cả những câu hỏi dành cho thầy thuốc về chuyện bệnh tật hay thuốc men. Có nhóm chơi gọn hơn: bỏ phần đối đáp, chỉ đọc bài rồi chạy vòng. Với trẻ nhỏ, có thể cho người lớn làm thầy thuốc và giảm tốc độ chạy. Trò này cũng hợp để chơi sau bịt mắt bắt dê khi các bạn đã quen vận động, hoặc trước mèo đuổi chuột để chuyển sang lối chơi đuổi bắt.
Lợi ích
- Phối hợp nhóm: cả hàng phải đi cùng nhịp, không để đứt.
- Vận động toàn thân, phản xạ nhanh khi tránh thầy thuốc.
- Rèn khả năng nghe và đối đáp theo lời bài.
- Tạo tinh thần đồng đội: người đầu hàng bảo vệ người cuối.
Lưu ý an toàn và mẹo cho người tổ chức
- Chọn sân phẳng, không có sỏi, gạch vỡ hay vũng nước.
- Nhắc trẻ nắm vai hoặc áo nhẹ nhàng, không kéo mạnh làm bạn ngã.
- Thầy thuốc chạm nhẹ, không đẩy, không kéo áo.
- Giới hạn khu vực chơi bằng vạch hoặc nón để trẻ không chạy ra khu vực nguy hiểm.
- Chia lớp lớn thành hai nhóm chơi song song để mọi bạn đều được vận động.
- Nghỉ giải lao thường xuyên, nhất là khi trời nóng.
Người tổ chức nên khuyến khích trẻ làm thầy thuốc theo lượt, kể cả bé nhút nhát, vì vai này giúp trẻ học cách nói to và dẫn dắt nhóm. Sau mỗi ván, nhắc cả nhóm nhận xét: hàng nào đi đều, hàng nào hay đứt, để lần sau chơi tốt hơn.

