Chi chi chành chành: cách chơi trò đồng dao bằng đôi bàn tay

Chi chi chành chành là trò chơi đồng dao quen thuộc của trẻ nhỏ, chơi bằng đôi bàn tay và một bài vần ngắn đọc theo nhịp. Trò này không cần dụng cụ, không cần sân rộng, nên rất hợp với lớp mầm non, góc chơi ở nhà hoặc buổi sinh hoạt ngắn giữa giờ. Người lớn chỉ cần biết luật là có thể dẫn cho cả nhóm chơi được ngay. Bài này thuộc nhóm trò chơi kèm đồng dao cho trẻ nhỏ, nơi bạn có thể xem thêm nhiều trò tương tự.

Chuẩn bị

  • Số người: từ ba bạn trở lên. Nhóm năm đến tám bạn chơi vui nhất vì ai cũng có lượt.
  • Độ tuổi gợi ý: trẻ mẫu giáo đến đầu tiểu học. Trẻ nhỏ hơn có thể chơi nếu có người lớn làm quản trò.
  • Địa điểm: sàn lớp, hiên nhà, sân trường hay bất cứ nơi nào trẻ ngồi được thành vòng.
  • Dụng cụ: không cần gì cả, chỉ cần đôi bàn tay.

Lời đồng dao

Bài đồng dao này có nhiều dị bản, mỗi vùng, mỗi lớp đọc hơi khác nhau ở những câu giữa và câu cuối. Phần đầu mà đa số người Việt đều nhận ra là:

Chi chi chành chành
Cái đanh thổi lửa…

Các câu tiếp theo và câu kết (thường là một tiếng reo để trẻ rụt tay lại) khác nhau giữa các bản. Khi tổ chức, bạn cứ thống nhất với nhóm một bản đọc, miễn là cả nhóm đọc giống nhau và đến câu kết thì mọi người đều biết.

Cách chơi

  1. Một bạn làm «người xòe tay». Bạn này xòe bàn tay ra, ngửa lòng bàn tay lên.
  2. Các bạn còn lại ngồi quanh, mỗi bạn đưa một ngón trỏ chạm nhẹ vào lòng bàn tay của người xòe tay.
  3. Cả nhóm cùng đọc đồng dao theo nhịp đều. Người xòe tay giữ yên bàn tay, không rụt sớm.
  4. Đến tiếng cuối cùng của bài, người xòe tay nhanh chóng nắm tay lại, cố bắt lấy một ngón trỏ. Các bạn kia phải rụt ngón tay thật nhanh.
  5. Ngón tay nào bị nắm, bạn đó sẽ làm người xòe tay ở lượt kế tiếp. Nếu không bắt được ai, người xòe tay giữ nguyên vai và chơi lại.

Luật chơi và phạt vui

Luật chính rất ngắn: không được rụt tay trước khi bài đọc xong, và người xòe tay không được nắm tay sớm. Nếu ai rụt sớm, nhóm có thể cho bạn đó đổi vai làm người xòe tay. Với trẻ lớn hơn, bạn có thể thêm hình phạt nhẹ như kể một câu đố, hát một câu hát hoặc làm một điệu bộ ngộ nghĩnh. Hình phạt nên vui và ngắn, không bao giờ làm trẻ xấu hổ hay bị trêu chọc.

Biến thể

Ở nhiều nơi, trẻ chơi trò này theo cách hơi khác: có nhóm chuyền nhịp bằng cách đọc nhanh dần, có nhóm đổi người xòe tay theo thứ tự thay vì theo ai bị bắt. Bạn có thể thử đọc chậm rồi nhanh dần để tăng độ hồi hộp. Với lớp đông, chia thành các nhóm nhỏ cùng chơi một lúc để trẻ không phải chờ lâu. Nếu muốn nối tiếp một trò khác, hãy chuyển sang Tập tầm vông, cũng chơi bằng đôi bàn tay.

Lợi ích

  • Rèn phản xạ: trẻ phải nghe đúng tiếng cuối để rụt tay hoặc nắm tay đúng lúc.
  • Luyện sự tập trung và khả năng chờ đến lượt.
  • Làm quen với nhịp điệu, vần điệu của tiếng Việt qua lời đồng dao.
  • Gắn kết nhóm: trẻ ngồi sát nhau, cùng đọc, cùng cười.

Lưu ý an toàn và mẹo cho người tổ chức

  • Nhắc trẻ chỉ chạm ngón trỏ nhẹ, không móc, không cấu vào lòng bàn tay bạn.
  • Người xòe tay nắm vừa phải, không bóp mạnh ngón tay bạn khác.
  • Cắt móng tay gọn cho trẻ trước khi chơi.
  • Nếu có bạn nhút nhát, hãy cho bạn đó làm người đọc nhịp trước, rồi mới thử vai xòe tay.
  • Giữ nhịp đọc đều. Quản trò có thể vỗ nhẹ lên đùi để cả nhóm theo nhịp cho dễ.
  • Sau vài lượt, đổi chỗ ngồi để trẻ được chơi cạnh những bạn khác nhau.

Khi trẻ đã thuộc bài, bạn có thể để các bé tự làm quản trò. Đây là cách tốt để trẻ tập nói to, nói rõ và biết giữ luật cho cả nhóm. Trò chơi nào chơi được lâu cũng nhờ vậy: luật đơn giản, ai cũng làm chủ được trò của mình.